مصر: زنان مصری به هشدارهای زنان ایرانی در مورد حقوقشان توجه کردند

ولوم: هفته گذشته دهها هزار مصری در میدان تحریر قاهره جمع شدند تا اولین سالگرد انقلاب خود را جشن بگیرند . با توجه به اینکه اخیرن گروههای اسلام گرا موفق به اشغال ۷۰ درصد صندلی های مجلس جدید این کشور شده اند ، زنان ایرانی به همتایان مصری خود هشدار دادند تا از انقلاب ایران درس بگیرند ، انقلابی که به گفته آنها ، به دلیل تعصبت و تندروی های حکومت اسلامی موجب پایمال شدن بسیاری از حقوق زنان گردید .
قاهره- مصر
صنعا رشدی زن خانه دار ۵۴ ساله اهل قاهره یکی از کسانی بود که ویدئوی هشدار دهنده ای را تحت عنوان ” پیامی از زنان ایران به زنان مصری و تونس ” را که در سایت YouTube به اشتراک گذاشته شده بود ، مشاهده کرد .
این فیلم ویدئویی صحنه هایی از زندگی زنان ایرانی را قبل و بعداز انقلاب اسلامی سال ۱۹۷۹ به تصویر می کشد . صحنه هایی که حاکی از نقض حقوق زنان با روی کار امدن قوانین اسلامی پس از انقلاب بود ، این فیلم به زنان مصری و تونسی هشدار می دهد تا نگذارند چنین اتفاقی با توجه به قدرت گرفتن گروههای اسلام گرا برای انها بیافتد .
رشدی در این باره می گوید :” بارها در مورد شباهت های انقلاب اسلامی و انقلاب مصر از زبان مردم شنیده بودم اما تا زمانی که آن فیلم را مشاهده نکردم ، منظورشان را نمی فهمیدم . ”
ویدئو همکاری و همراهی مساوی مردان و زنان را در زمان محمدرضا شاه پهلوی نشان می داد . اما طبق گفته های همان فیلم ، پس از وقوع انقلاب زنان از جهات مختلفی با نقض حقوقشان مواجه شدند ، که از جمله آن می توان به استانداردهای پوششی که به آنها تحمیل شد ، اشاره کرد .
طبق تصاویر نشان داده شده در زمان شاه هیچ گونه قانونی مبنی بر چگونگی پوشش وجود نداشت ، اما پس از روی کار آمدن آیت الله روح الله خمینی ، رهبر برجسته دوران انقلاب ، به دستور وی حجاب و پوشیدن روسری اجباری شد .
به گفته رشدی ، زنان مصری نیز در گذشته از نظرپوشش آزادتر بودند ، او می‌گوید : ” به عنوان زنی که در دهه پنجم زندگی اش قرار دارد باید بگویم که در دوران جوانی من اوضاع فرق می کرد . مد و لباس بسیار مهم بود ، و لباس پوشیدن بدین معنا نبود که مجبور باشیم تمام بدنمان را بپوشانیم . ”
اما به گفته او همین حالا هم نحوه پوشش شکلی محافظه کارانه به خود گرفته است . وی با قبول پیام آن ویدئو ، بر این باور است که اگر اسلامگراهای تند رو کنترل اوضاع مصر را در دست بگیرند ، شرایط آنها نیز با تعصبات مذهبی آمیخته تر خواهد شد .
او می گوید :” این روزها باید کاملن پوشیده باشید تا بتوانید در خیابان های مصر قدم بردارید اما این تنها به دلیل استانداردهای اجتماعی است . اسلام گراها هنوز چیزی را تحمیل نکرده اند . ما هم لباسهای جسورانه ای نمی پوشیم اما به هر حال نحوه پوشش باید انتخاب باشد و نه به دستور قانون .”
در ابتدای سال ۲۰۱۱ زمانی که بهار عربی شروع شد ، حقوق مربوط به چگونگی پوشش زنان به هیچ وجه مورد گفتگو نبود . در مصر تمام تمرکز مردم بر روی نیاز ها و تقاضاهایشان بود که در اعتراضاتشان منعکس می شد . چیزهایی مانند ” نان ، آزادی و عدالت اجتماعی ”
هفته گذشته اولین سالگرد انقلاب مصر نامیده شد . اسلامگراها آنچه را که به عقیده شان انقلاب و انتخاباتی موفقیت امیز بود جشن گرفتند . اما هزاران تظاهر کننده مخالفت های خود را شعار دادند . آنها فریاد می زدند که انقلاب مصر به پایان نرسیده و خواستار برکناری نیروهای نظامی از شورای عالی شدند ، مقامات رسمی که از زمان برکناری حسنی مبارک زمام امور مصر را در دست داشتند .
زنان ایرانی از همتایان مصری خود خواستند تا از اتفاقاتی که بعد از وقوع انقلاب اسلامی ایران افتاد ، به منظور جلوگیری از پایمال شدن حقوقشان درس بگیرند ، حقوقی چون آزادی در انتخاب پوشش که ممکن است با رشد گروههای اسلامگرا از آنها سلب شود .
موضوعاتی چون اجراء شریعت ،و قوانین اسلامی در تدوین قانون اساسی از همین حالا موجبات مجادله را ایجاد کرده است . زنان نگران تاثیر این موضوعات بر روی حقوق فردی شان هستند ، با این حال نشانه های مثبتی از حضور زنان دیده می شود و قدم های مثبت و فعالانه ای جهت برقراری مساوات برداشته شده است .
بهار عربی یک سال پیش در تونس شروع شد و در مصر ادامه یافت ، به همان منوال اسلامگراهای زیادی در پارلمان های دو کشور صندلی هایی را بدست اوردند .
حزب عدالت و آزادی ، حزب پیشرو و میانه روی سیاسی مصر که توسط اخوان المسلمین بنا شده است ، موثرترین حزب اسلامگرای مصر به شمار می رود که بیش از ۴۵ درصد صندلی های پارلمان را در انتخابات به دست آورد . حزب اسلامی النور در رتبه دوم قرار دارد که به مراتب محافظه کار تر است و حزب لیبرال الوافد در رتبه سوم جای گرفته است .
رهبران نظامی تصمیم دارند پس از انتخابات ریاست جمهوری که قرار است اواخر ژوئن برگزار شود از قدرت کناره گیری کنند اما مخالفان در تلاش هستند تا انتخابات زودتر انجام شود و قوانین مردمی زودتر به جریان بیافتند .
با پیروزی بی سابقه اسلامگراها در انتخابات مصر، بسیاری تاثیرات آن بر حقوق زنان را با آنچه که بعد از انقلاب اسلامی ایران به وقوع پیوست مقایسه می کنند.
دکر سوسن رخش ، انسان شناس و فمینیست ایرانی از دانشگاه اسلو ، ماه گذشته طی سخنرانی که در قاهره انجام داد از اتفاقاتی که پس از سقوط شاه ایران برای کشورش افتاد سخن گفت . رخش که خود یک فعال ضد نظام شاهنشاهی بوده مجبور شد اندکی پس از سقوط وی از ایران فرار کند .
او هم اکنون در حال تدوین کتابی درباره آثار تغییرات سیاسی بر حقوق زنان ایرانی و مصری است . وی شباهت های بین دو انقلاب را” خارق العاده ” خواند .
او می گوید : ” در زمان حکومت شاه جنبش های استقلال طلبانه زنان ممنوع بود . سپس خمینی به عرصه پا گذاشت و بسیار مدرن و فعال بود . مردم چپ و راست از او حمایت می کردند . پس از سقوط شاه اوبه قدرت رسید و حجاب را اجباری کرد ”
زنان ایرانی بر علیه این قانون اعتراض کردند . در تهران بیش ار ۱۵ هزار زن تظاهرات کردند . او ادامه داد : ” ما نمیخواستیم بخشی از انقلابی باشیم که ما را ۲۰۰ سال به عقب برمیگرداند . اما مردم از ما حمایت نکردند و ما را در خیابان ها فاحشه خطاب کردند . حقوق زنان هیچ ارزشی نداشت .”
به گفته وی پاسخ خمینی به معترضان این بود که ایران یک کشور اسلامی است و زنان می‌بایست خودرا بپوشانند . مخالفت ها تا یک سال ادامه داشت و پس از آن رعایت حجاب قانون شد .
در مصر ،صبحی صالح ، یکی از رهبران حزب عدالت و آزادی در سخنرانی های انتخاباتی اش اعلام کرد که در صورت پیروزی، قوانین اسلامی را اجرا خواهد کرد . این یعنی استفاده از الکل ممنوع و پوشیدن حجاب اجباری خواهد شد و یک دختر به محض رسیدن به سن بلوغ می‌بایست تمام بدن خود به جز دست ها و صورت خود را بپوشاند.
محمد رشدی که ارتباطی با صنعا ندارد ، بر این باور است که این منوعیت ها از نظر سیاسی هیچ کمکی به کشور نخواهد کرد . وی که پیشخدمتی در یک هتل ۵ ستاره است می گوید این موضوع صنعت توریسم مصر را با آسیب جدی مواجه خواهد کرد ، صنعتی که منبع اصلی درآمد مصر به شمار می رود .
وی با طعنه می گوید: ” بله اجبار حجاب و ممنوعیت مصرف الکل کمک شایانی در راستای سیاسی به ما خوهد کرد . اگر مشکلی از ما با ممنوعیت الکل حل می‌شد من اولین نفری بودم که از آن حمایت می کردم . اما توریسم منبع درآمد بسیاری از مردم این کشور است .”
صالح می گوید توریسم می تواند زیر سایه شریعت و اسلام به کار خود ادامه دهد : “توریسم به معنای لختی و مستی نیست .”
طی یک سال گذشته موضوع اجرای قوانین اسلامی یکی از بحث برانگیز ترین موارد میان گروههای سیاسی بوده است . قوانین شریعت در قانون اساسی کنونی مصر نیز موجود است اما همه بند های ان اجرایی نیست . بنیادگراهای اسلای می خواهند این قوانین در تدوین قانون اساسی جدید نیز گنجانده شود تا بتوانند چارچوبی اسلامی را پایه گذاری کنند . اما لیبرال ها تمام تلاش خود را می کنند تا این قوانین را از سر راه بردارند تا حقوق اقلیت هایی چون مسیحیان قبطی و زنان پایمال نشود .
دیگران اما منتظر رئیس جمهور یا قانون اساسی جدید نیستند . گروهی که خود را “کمیته ارتقای تقوا و ممانعت از فساد “می نامد و در رفتار از پلیس اخلاق عربستان سعودی پیروی می کند ماه گذشته پدیدآمدند تا قوانین اسلامی را به زور اجرا کنند . ابتدا گفته میشد این گروه از جانب حزب النور حمایت می شوند اما این حزب هرگونه ارتباطی با آنها را انکار کرد .
این کمیسیون خودجوش در صفحه فیس بوک خود اعلام کرده ترجیح می دهد داوطلبان برای عضویت قوی هیکل و دارای ریش باشند . طبق گزارش های بدست آمده از رسانه های مصری ، این گروه به لباس فروشی ها به اتهام فروش لباس های ناشایست یورش برده و عمل خود را برقراری ” قانون خدا” بر روی زمین نامیده است . گفته ای که بحثها و انتقادات زیادی را به وجودآورده است .
مگی محروس که در انتخابات پارلمانی اخیر رای نیاورده است می گوید:” اینجا به اجتماع مردان میانسال مسلمان تبدیل شده است . بسیاری از برندگان انتخابات مردان میانسال مسلمان هستند . ”
به باور محروس حقوق زنان طی چند سال گذشته به این دلیل پایمال شده که نسل کنونی مردان میانسال مسلمان به ثبات و اجماع بزرگی در جامعه مصری رسیده اند .
او می گوید :” هیچ کس به اندازه کافی مراقب نبود. همه در حباب های خود زندگی کردند و هر روز چیزی از ما گرفته می شد تا اینکه یک روز از خواب بیدار شدیم و دیدیم که هیچ نداریم –نه آزادی، نه احترام ، نه صدا..هیچ چیز ”
او بر این باور است که این نسل با نسل قدیمی و جوانی که حقوق زنان را اولویت خود می دانست فرق می کند . محروس می گوید زنان از اینکه به آنها گفته شود چگونه مذهب را رعایت کنند خسته شده اند . او فرهنگ عربی را مقصر می داند و به مثال هایی چون تبلیغات تلویزیونی شبکه MBC4 پنج شنبه ها که ” شب برنامه زنان ” است ، اشاره می کند.
وی می گوید : ” همیشه از خود می پرسم وقتی زنان برنامه خود راتماشا می کنند مردان چه می کنند ؟ دختران در خانه می نشینند و یک فیلم رمانتیک کمدی را می بینند و پسران به خیابان میروند و هر چه می خواهند می کنند . ”
او معتقد است اقدامات مثبت باید از همین حالا صورت بگیرد تا قانون جدید فعالانه از زنان حمایت کند . به گفته او ” ما به حکومتی نیاز داریم که تضمین کننده حقوق بشر بدون در نظر گرفتن تفاوت ها باشد . ”
نشانه های مثبتی هم از تلاش زنان در جهت احقاق حقوقشان وجود دارد .
سال گذشته نوال السداوی – فمینیست برجسته مصری ، ” اتحادیه زنان مصری ” را با هدف حقوق مساوی میان زنان و مردان تاسیس کرد . او می گوید هدف این اتحادیه ، همراه کردن مردان و زنان تمام اقشار جامعه برای پایه گذاری قانون اساسی سکولار و بالابردن آگاهی مردم مصر است تا بتوان دولتی لیبرال و دمکرات داشت .
او می گوید : ” اتحادیه تا زمانی که همه همراه نشوند نمی تواند هیچ حقی را استیفا کند . نیمی ازاعضا مرد هستند .”
سمیرا ابراهیم دختری ۲۵ ساله علیه شورای عالی نظامی به خاطر انجام تست باکره گی برروی او وسایردختران پس از دستگیری آنها در تظاهرات ، شکایت کرده است . شورای نظامی می گوید گرفتن این تست لازم بوده تا دختران نتواند مقامات را به تجاوز در زمان بازداشت متهم کنند . به لطف ابراهیم ، ماه گذشته دادگاه انجام تست باکره گی بر روی زنان بازداشت شده را ممنوع اعلام کرد .
او می گوید زنان در حال آماده کردن خود برای مبارزه جهت احقاق حقوق خوددر زمینه های دیگری همچون نحوه پوشش نیز هستند .
سمیرا که خود از نواحی حومه و روستا یی مصر آمده است می گوید :” زنان مصری نواحی روستایی را درک نمی کنم ، کسانی هستند که اگر نحوه انجام مذهب به آنها گفته شود ، تو را کتک خواهندزد . ”
او می گویددرآینده به علیه هر قانونی که حجاب را مانند بعد از انقلاب اسلامی ایران اجباری کند ، مبارزه خواهد کرد . به گفته او :” اگراسلامگراها به قدرت برسند، من حجابم را بر می دارم . اگر اجباری شود من ممانعت خواهم کرد .”

برگردان از: عاطفه .پ
منبع: سازمان مطبوعات جهانی
Global Press Institute (GPI)

Tags: , , , , , , ,

پاسخ دهید